Zotime pėr Ta Kthyer Rivierėn e Ēmuar

Pėrkundėr ndėrtimeve tė shumta tė egra tė cilat po ngulfasin qytetin me rritje fenomenale, kryebashkiaku Stefan Cipa thotė se lufta pėr ruajtjen e Sarandės nuk ka humbur.

Dikur e njohur si margaritar i rivierės shqiptare, Saranda ėshtė e ndėrtuar nė formė tė njė amfiteatri pėrreth gjirit qė shikon kah Deti Jon dhe Ishulli Grek i Korfuzit. 

Deri vetėm para njė dekade qyteti pėrbėhej nga njė grusht vilash tė vogla dhe disa hoteleve, tė ndara me shkallė tė gjera tė cilat zbriteshin deri nė shėtitoren bregdetare, e tė rrethuara me drunj palme dhe lule.

Pas njė shpėrthimi tė egėr tė ndėrtimeve, dhjetė vjet mė vonė, qyteza tani ėshtė qytet, me ndėrtesa tė larta betoni tė cilat duket se po luftojnė me njėra-tjetrėn pėr hapėsirė.

Peizazhi ka ndryshuar aq shumė sa qė territori i saj ėshtė rritur me 54,000 metra katrorė, si rrjedhojė e deponive joligjore vijės sė bregdetit tė vendosura nga ndėrtuesit. 

“Ndėrtimet joligjore dhe tejzhvillimi i qytetit janė shqetėsimet tona kryesore”, tha pėr Gazetėn Jeta nė Kosovė, Stefan Cipa, kryebashkiak i Sarandės, nė njė intervistė nė prag tė sezonit tė ri turistik.

“Ne jemi munduar t’i ndalojmė ndėrtimet joligjore nė qytet, por nuk mund tė them se i kemi eliminuar plotėsisht ato”, tha Cipa, teksa kishte dalė pėr tė monitoruar punėt nė renovimin e shatėrvanit tė vetėm tė qytetit.

Sipas njė ankete tė realizuar nga komuna vitin e kaluar, vizitorėt dhe operatorėt vendorė turistikė kanė veēuar shtrirjen e ērregullt urbane dhe ndėrtimet si pengesat kryesore pėr turizmin.

Kryebashkiaku thekson se gjatė vitit tė kaluar komuna nuk ka lėshuar asnjė leje tė re tė ndėrtimit dhe ėshtė munduar t’i vė nėn kontroll shumė nga lejet e lėshuara mė herėt tė cilat nuk ishin nė pajtueshmėri me kornizėn ligjore. 

Stefan Cipa, Kryebashkiaku Sarandės | Foto:  Telnis Skuqi

Megjithatė, pėrpjekjet e tij pėr t’i frenuar ndėrtuesit e paskrupullt nuk kanė qenė gjithmonė tė suksesshme, pėr shkak tė mungesės sė mbėshtetjes nga qeveria qendrore dhe gjykatave.

“Fatkeqėsisht ne i kemi humbur tė gjitha lėndėt tė cilat komuna i ka sjellė nė gjykatė kundėr ndėrtuesve”, shpreh keqardhje Cipa.

Qytet historik nė port, Saranda i pėrfshin afro 120 monumente arkeologjike, tė cilat, pėrveē natyrės qė e rrethon, janė pasuri parėsore turistike. 

Megjithatė, Cipa ankohet se administruesit e mėhershėm tė qytetit nuk i kanė ruajtur kėto monumente siē do tė duheshin, duke lėshuar leje ndėrtimi pėr banesa tė reja nė lokacione arkeologjike, nė mėnyrė joligjore. 

Ndonėse kryebashkiaku pranon se pėrballja me ndėrtuesit dhe me lobimin e tyre nuk ėshtė i lehtė, ai beson se duke vendosur shembull si institucion dhe duke luftuar pėr njė plan zhvillimor mė tė qėndrueshėm, komuniteti afarist pėrfundimisht do tė bindet. 

“Kjo ėshtė njė sfidė tė cilėn e kam marrė pėrsipėr jo vetėm personalisht, por edhe si institucion”, tha ai.

“Saranda ka trashėguar shumė probleme por ende ka shumė pasuri tė cilat do tė na ndihmojnė qė t’ia kthejmė lavdinė e dikurshme”, shtoi  Cipa.

Pėrkundėr dėmeve tė shkaktuara deri mė tani, kryebashkiaku thotė se qyteti ka shumėēka pėr tė ofruar dhe angazhimet pėr tė rritur zonat e parqeve dhe hapėsirat e gjelbra do tė jenė nė fokus tė administratės sė tij.

Sipas kryebashkiakut, pėrpjekjet pėr tė ndaluar ndėrtuesit nuk kanė pėr qėllim armiqėsimin me komunitetin e ndėrtuesve, por sfidimin e tyre.

“Nisma jonė pėr tė shkurtuar betonin dhe pėr tė shtuar numrin e luleve dhe pėr tė mbjellė pemė ėshtė mirėpritur nga komuniteti”, theksoi Cipa.

“Disa tė cilėt kanė interesa tė lidhura me kėto ndėrtime joligjore mund tė jenė tė pakėnaqur, por shumė mė shumė qytetarė na mbėshtesin nė pėrpjekjet tona”, shtoi ai.

Njė nga atraksionet kryesore turistike qė tė tėrheqė vizitorė nė Sarandė ėshtė qyteti i lashtė i Butrintit, i vendosur vetėm 20 kilometra larg kufirit me Greqinė. 

Butrinti, qė ėshtė nė listėn e Trashėgimisė Botėrore tė UNESCO-s, ėshtė vend i disa nga rrėnojave mė mahnitėse arkeologjike romake nė Mesdhe. 

Shumė vizitorė vijnė nė Sarandė me anije nga ishulli i afėrt grek i Korfuzit. Pėr shkak tė potencialit pėr tė pranuar anije edhe mė tė mėdha tė cilat pėrshkojnė Mesdheun, Banka Botėrore ka financuar ndėrtimin e njė terminali tė ri tė anijeve tė mėdha. 

Megjithatė, ky projekt qė ėshtė dashur tė pėrfundojė mė 2009, pėr shkak tė zvarritjeve burokratike do tė pėrfundojė nė fund tė kėtij viti.

Njė tjetėr shqetėsim i madh pėr komunėn ėshtė trajtimi dhe deponimi i mbeturinave.

Ndonėse njė impiant pėr trajtimin e ujėrave tė zeza, qė kushtoi 5.2 milionė euro, ėshtė ndėrtuar me financim tė Bankės Botėrore, ai ende nuk ėshtė lidhur me rrjetin e kanalizimit. 

Sipas komunės, impianti nuk ėshtė nė funksion meqė ėshtė nė pritje tė njė investimi nga ana e qeverisė qendrore prej 800 mijė eurosh pėr njė gyp grumbullimi.

Cipa hedh poshtė idenė se dėmet e shkaktuara nga ndėrtuesit nė Sarandė janė tė pakthyeshme.

Ndonėse qyteti ende pėrballet me shumė probleme, kryebashkiaku thekson se vizitorėt do tė shohin pamje tė ndryshme kėtė sezon turistik, por ata kanė nevojė pėr mbėshtetje tė qeverisė pėr tė shkuar tutje. 

“Saranda e ka humbur betejėn [me ndėrtuesit], e cila ka lėnė pasoja. Por unė thellėsisht besoj se ne do t’i kthehemi traditės sonė mė tė mirė dhe do t’i bashkohemi elitės sė sektorit shqiptar tė turizmit”, pėrfundoi ai.