Armata e Votuesve tė Bardhė

Ngritja i numrit tė votuesve pėrmes hedhjes sė fletėvotimeve tė zbrazėta apo tė prishura ka shqetėsuar klasėn politike nė Serbi.

Nė njė fletėvotim ishte vizatuar fotografia e njė qeni duke pėrdhosur emrat e kandidatėve ndėrsa nė njė tjetėr njė pėrshėndetje me gishtin e mesėm.

Kėto janė vetėm disa nga mėnyrat nė tė cilat votuesit e pakėnaqur shfaqėn zemėrimin e tyre nė zgjedhjet e pėrgjithshme, lokale dhe presidenciale tė 6 majit.

Serbėt nuk kanė hedhur edhe aq shumė tė ashtuquajtura “vota tė bardha” - por numri i tyre ėshtė rritur nė masė tė konsiderueshme krahasuar me rezultatet e zgjedhjeve tė vitit 2008, gjė qė ka nxitur komente dhe diskutime.

Sipas Komisionit Republikan tė Zgjedhjeve, RIK, 170,000 votues, apo 4.3 pėr qind tė numrit gjithsej tė votuesve, kanė hedhur fletėvotime tė bardha, dy herė mė shumė sesa nė zgjedhjet e vitit 2008.

Pėrderisa disa thonė se “votuesit e bardhė” e kanė ushtruar tė drejtėn e tyre qytetare pėr tė protestuar kundėr sistemit, tė gjitha partitė kryesore politike kanė qenė tė bashkuara duke dėnuar gjestin si tė pakuptimtė.

Ljilja Lacmanovic, ekonomiste 58 vjeēe, u bė votuese e bardhė pėr herė tė parė. Ajo tha se dikur ishte besimtare e madhe e demokracisė sė pjesėmarrjes dhe nė zgjedhjet e dikurshme, por kėtė herė ajo ndjeu se nuk mund tė votojė pėr asnjėrin opsion, prandaj dhe hodhi njė votė tė bardhė.

“Fletėvotimi i bardhė ishte mundėsia ime e vetme pėr t’u dėgjuar dhe pėr ta shprehur pakėnaqėsinė time me oligarkinė aktuale politike,” tha ajo pėr Balkan Insight.

Vladimir Pavicevic, profesor i shkencave politike nė Universitetin e Beogradit, mbron pėrdorimin e fletėvotimeve tė bardha si mėnyrė jo tė dhunshme tė protestimit.

Ata qė hedhin fletėvotime tė bardha “respektojnė rendin kushtetues dhe nuk kanė pėr qėllim shkatėrrimin e tėrė sistemit”, theksoi Pavicevic.

Ai shtoi se “votuesit e bardhė” kanė pasur nė mend mundėsinė e ndėrrimit tė pushtetit pėrmes demokracisė parlamentare, pėr ē’arsye nuk kanė vendosur tė qėndrojnė nė shtėpi por tė votojnė.

Gjithashtu, Pavicevic theksoi se hedhja e fletėvotimeve tė bardha nuk ndikon nė asnjė mėnyrė nė rezultat. Edhe nėse 99 pėr qind tė njerėzve hedhin fletėvotime tė bardha nė cilindo vendvotim, rezultatet e zgjedhjeve tė njėpėrqindėshit tjetėr do tė mbesin tė vlefshme. 

Rritja e numrit tė fletėvotimeve tė bardha kėtė vit i ėshtė atribuuar nė masė tė madhe rrjeteve sociale. Me kalimin e kohės nė ditėn e zgjedhjeve, gjithnjė e mė shumė njerėz vendosnin nė rrjete sociale fotografi tė fletėvotimeve tė tyre tė pavlefshme, shumica e tyre me stil dhe origjinalitet.

Disa shkruanin sharje gjersa tė tjerėt shėnonin emrat e superheronjve si kandidatin e 13 nė listėn e zgjedhjeve presidenciale. Disa tė tjerė, dėshira e tė cilėve ishte t’i fshinin tė gjithė, kishin kishin shkruar “Ctrl-Alt-Delete”. 

“Votimi pėr asnjėrin kandidat mė sipėr” sė shpejti u bė shakaja mė e madhe tek serbėt nė Twitter dhe Facebook, duke krijuar njė atmosferė konkurruese mes tyre, bazuar nė atė se cili fletėvotim do tė dukej mė origjinal.

Grupi i Facebook i Anonymous Serbia krijoi njė album fotografish tė quajtur “Ekspozita e Fletėvotimeve” me qindra shembuj tė ndryshėm tė mėnyrave se si serbėt dekoruan fletėvotimet e tyre.

Emri i Dobrica Veselinovicit, njė 30 vjeēi nga Beogradi, ishte ndėr emrat mė sė shpeshti tė vėrejtur si kandidati i 13 pėr postin e Presidentit tė Serbisė.

Ai nuk kishte ndėrmarrė asnjė veprim pėr t’i bėrė thirrje popullit tė votojė pėr tė. Nė fakt, njė nga disa qindra shokėt e tij nė Facebook kishte postuar njė fotografi tė fletėvotimit tė tij me emrin e Veselinovicit, pas sė cilės edhe tė tjerėt filluan ta kopjojnė kėtė veprim.

Veselinovic vetė kishte vendosur ta hidhte njė votė tė bardhė, meqė ishte mėnyra e vetme pėr t’iu thėnė politikanėve serbė se sistemi nuk ėshtė duke funksionuar.

“Nėse nuk mund t’i mposhtėsh, sė paku mund tė tallesh me ta dhe me sistemin,” tha Veselinovic pėr Balkan Insight.

Ai beson se fletėvotimet e bardha janė “mėnyra e vetme pėr ta shfaqur pakėnaqėsinė dhe pėr tė mos luajtur sipas rregullave tė tė tjerėve”.

Blogeri Nebojsa Milenkovic citoi tri qėllimet e arritura me fletėvotimet e bardha.

“[Qėllimi] i parė ishte mospranimi i legjitimitetit politik tė partive politike tė cilat, pėrbrenda vetes, nuk kanė opozitė, ide alternative, vizion apo mendime ndryshe,” tha ai.

Qėllimi i dytė ishte qė tė ngrihet dhe pėrhapet zėri i pakėnaqėsisė, tė niset diskutimi dhe tė ofrohet mundėsia pėr tė krijuar hapėsira pėr njerėz, ide, koncepte dhe programe tė reja.

“I treti ishte artikulimi i vetėdijesimit se idetė e njė Serbie civile mė nuk pėrfaqėsohen nė Serbi”, shtoi ai.

Partitė politike nė Serbi kanė mospajtime, ndėrsa janė bashkuar pėr ta quajtur kėtė ide si qesharake dhe tė kotė. Dragan Djilas, kandidat i Partisė Demokratike pėr kryetar tė Beogradit, tha se ai nuk i kuptonte ata qė hedhin fletėvotimet e bardha.

“Ėshtė mė mirė tė qėndrosh nė shtėpi sesa tė shkosh deri nė vendvotim pėr tė hedhė fletėvotim tė bardhė,” tha Djilas pėr gazetarėt pas zgjedhjeve.

Disa nga partitė mė tė vogla i kanė fajėsuar “votuesit e bardhė” pėr rezultatet e tyre tė dobėta.

Ky mendim ėshtė dėgjuar posaēėrisht nga radhėt e partisė opozitare Partia Liberale Demokratike, LDP. Liberalėt kanė drojėn se votuesit e tyre natyralė ishin tė shumtė nė mesin e atyre tė cilėt kanė hedhur fletėvotime tė bardha, duke i privuar ata nga mundėsia pėr ta kaluar pragun zgjedhor dhe tė hyjnė nė asamblenė e qytetit tė Beogradit.

Anėtari i LDP-sė Zlatko Crnogorac, nga qendra kulturore e Beogradit Parobrod, kishte vetėm fjalė tė ashpra pėr shokėt e tij tė Facebook tė cilėt – sipas mendimit tė tij – e kishin ēuar poshtė kėtė mundėsi.

“Nėse dikush nga shokėt e mi ka hedhur fletėvotim tė bardhė, ata mund ta heqin emrin e tyre nga lista e shokėve tė mi,” kishte shkruar ai nė murin e tij nė Facebook.