Diversiteti Ndėrmjet Myslimanėve Duhet tė Respektohet

Ka njė dallim mes mėnyrave se si kanė jetuar njerėzit nė Kosovė, Shqipėri, Bosnjė pėr qindra vjet. Nuk ka njėtrajtshmėri mes tė gjithė myslimanėve nė botė dhe nuancat duhet tė trajtohen me dinjitet. Gjenerata e re e myslimanėve ėshtė duke u pėrballur me vėshtirėsi nė lidhje me identitetin e saj dhe tė rinjtė e pranojnė se ka ideologji qė vijnė e turbullojnė paqen e tyre kulturore, por vetėm shoqėrive pėrkatėse u takon tė vendosin nėse do tė pranojnė ato apo jo.

Farah Pandith, Pėrfaqėsuese e Posaēme pėr Komunitete Myslimane nė Departamentin amerikan tė Shtetit, thotė se qė nga qershori 2009, kur ėshtė emėruar nė kėtė pozitė, ka vizituar 62 shtete me popullatė myslimane dhe ka parė vetėm njė element tė pėrbashkėt - vėshtirėsitė qė kanė tė rinjtė nėn moshėn 30 vjeēare nė lidhje me identitetin.

“Ajo shfaqet nė formėn e pyetjeve se cili ėshtė dallimi mes kulturės dhe religjionit? ‘Si mund tė jemi ‘modernė’ dhe myslimanė’. Arsyet janė tė gjėra dhe tė komplikuara”, tha Pandith, nė njė intervistė pėr Gazetėn Jeta nė Kosovė. “Pėrgjigja ndaj kėtyre ēėshtjeve nėnkupton se disa nga kėta tė rinj bėhen mė konservativė dhe disa prej tyre janė mė liberalė nė lidhje me atė se ēka mendojnė”.

Ajo ka qėndruar nė njė vizitė nė Kosovė ku ėshtė takuar me Presidenten e vendit dhe me studentė nė Universitetin Amerikan si dhe Medresenė “Alaudin”. 

“Ėshtė shumė me rėndėsi qė mund tė flasim pėr kėto ēėshtje”, thotė Pandith. “Nė Kosovė ka njė krenari pėr trashėgiminė e respektimit tė feve tė ndryshme, por edhe kėtu kam pranuar pyetje tė vėshtira nga studentėt”.

Emisarja shtoi se nė ēdo shtet qė ka shkuar tė rinjtė i kanė thėnė se ata po shohin ndryshime qė ndodhin shkaku i impresionove tė jashtme nė lidhje me atė se ēka nėnkupton tė jesh mysliman.

“Ata kanė filluar tė shohin zėra tė jashtėm qė po u vijnė”, tha Pandith. “U takon komuniteteve tė pranojnė ose jo atė qė ndodhė. Shumė tė rinj kanė lėvizur pėr tė kundėrshtuar indologjinė qė depėrton nė paqen e tyre kulturore”.

Zyrtarja e lartė amerikane tha se nuk ka njėtrajtėsi mes myslimanėve dhe pranimi i kėtij dallimi ėshtė shumė i rėndėsishėm.

“Ka diversitet mes myslimanėve, nuk mund tė bėhet fjalė pėr njėjtėsi tė plotė. Ka nuanca dhe ėshtė me rėndėsi qė atyre t’u jepet rėndėsi. Jo tė gjithė myslimanėt nė Europė janė tė njėjtė ose ata nė Azi. Kjo ėshtė njė pasuri”, tha Pandith. “Edhe brenda njė rajoni ka shumė dallime. Ka njė dallim pėr shembull se si njerėzit kanė jetuar me qindra vite nė Bosnjė, Kosovė, Shqipėri etj”.

Zyrtarja ka pėrmendur se Sekretarja Hillary Clinton ka nėnvizuar rėndėsinė e pėrdorimit tė mediave sociale pėr tė avancuar komunikimin dhe se ajo po punon qė tė ndėrtojė rrjete pėr kėtė qėllim duke folur me njerėz nga shoqėritė civile, ndėrmarrės, organizata qeveritare, artistė tė hip-hopit, poetė, aktivistė studentorė etj.

“Ėshtė e mrekullueshme qė tani ēdo qytetar nė botė mund tė dėrgojė mesazh tek njė zyrtar shumė i lartė amerikan. Kjo ėshtė e paprecedentė. Pėrpara ka pasur hierarki, ka qenė shumė e vėshtirė qė qytetarit t’i dėgjohen brengat. Shumė nga ambasadorėt tanė dhe Presidenti kanė adresa nė facebook dhe twitter”, thotė Pandith.

Ajo thotė se shumė e mė shumė zėra myslimanė kanė dalė online pėr tė folur dhe pėr tė dhėnė tregime alternative.

“Interneti ėshtė fenomen botėror dhe mund tė pėrdoret pėr mirė ose pėr keq. A ka zėra online qė predikojnė dhunėn dhe ekstremizmin? Natyrisht se po. Por ka njė rritje tė zėrave kredibilė qė po sfidojnė ideologjinė radikale”, thotė ajo. “Nėse megafoni mė i zhurmshėm predikon vetėm ekstremizėm, kjo do tė jetė e vetmja gjė qė dikush do tė dėgjojė. Por po shohim shumė e mė shumė zėra ku ata po japin versione tjera”.

Megjithatė, Pandith ka shtuar se nuk ėshtė vetėm interneti, por edhe njerėzit brenda komuniteteve qė mund tė flasin nė lidhje me kėto ēėshtje nė njė mėnyrė tė re si drejtuesit fetarė, mėsuesit, studiuesit.

Zyrtarja thotė se SHBA beson fuqishėm nė ndarjen mes shtetit dhe kishės, qė ėshtė pjesė e kushtetutės sė kėtij vendi, dhe prandaj e merr shumė seriozisht tė drejtėn e lirisė sė shprehjes tė ēdo individi “qoftė pėrmes njė shamie, kryqi a ferexhe”.

Po ashtu, shtoi ajo, nė ēdo politikė tė administratės amerikane ėshtė i ngulitur prioriteti dhe forcimi i vajzave dhe grave si dhe trajtimi i barabartė.

Pandith thotė se pozita e saj nė departamentin e shtetit ėshtė krijuar pėr herė tė parė nė historinė e SHBA-sė pėr tė shtyrė pėrpara pėrkushtimin pėr pėrafrim me myslimanėt.

“Presidenti Obama nė fjalimin e tij nė Kairo (qershor 2009) ka folur pėr rėndėsinė qė kjo tė bėhet bazuar nė interesin e pėrbashkėt dhe respektin e pėrbashkėt”, thotė ajo, duke nėnvizuar se ka 1.6 miliardė myslimanė nė botė, shumica prej tyre nėn moshėn 30 vjeēare, dhe qė pėrbėjnė njė tė katėrtėn e tė gjithė njerėzve nė planet.

“Kjo gjeneratė ėshtė gjenerata e Facebookut. Nuk ėshtė e ndarė me rajone ose bazė ekonomike e sociale. Kudo qė janė nė Oslo, Australi, New Delhi…njerėzit dėgjojnė idetė e njėri-tjetrit”, tha ajo. “Pas shtatorit 2001, ne duhet tė bėjmė mė shumė pėr tė ndėrtuar tregime (pikėpamje) tė reja ndryshe prej asaj qė kishin parė nė ballinat e gazetave pėr njė dekadė”.

“Islami ėshtė pjesė e perėndimit. Idetė se ka perėndim dhe ka islam, nuk qėndrojnė. Islami ekziston nė ēdo pjesė tė botės dhe ėshtė shumė me rėndėsi qė qeveria jonė e kupton kėtė. Ne i japim respekt njė myslimani qė jeton nė Australi sikurse atij nė Jordan”, tha ajo. “Presidenti Obama e ka nėnvizuar qartė se nuk ka ‘ne’ dhe ‘ata’”.